رادیولوژی قفسه سینه

شاید تا به حال برای شما هم حادثه یا اتفاقی رخ داده باشد که نیاز به تصویربرداری از ناحیه قفسه سینه داشته باشید. رادیولوژی قفسه سینه در واقع روشی عمومی برای تشخیص بیماری های متعدد بوده و برای تشخیص بسیار موثر است. گاهی حتی لازم است افراد پس از گذشت مدتی مجدد از این تکنیک استفاده کنند تا میزان پیشرفت درمان یا بدتر شدن بیماری نیز مشخص شود. در ادامه به تمامی جزئیات این روش تصویربرداری خواهیم پرداخت.

بیشتر بخوانید: رادیوگرافی دندان

رادیولوژی قفسه سینه چیست؟

رادیولوژی قفسه سینه یکی از رایج‌ترین روش‌های تصویربرداری پزشکی است که برای بررسی وضعیت ریه‌ها، قلب، استخوان‌های قفسه سینه و عروق بزرگ به کار می‌رود. این روش با استفاده از اشعه ایکس، تصویری دقیق و سریع از داخل قفسه سینه ارائه می‌دهد و به پزشکان کمک می‌کند تا مشکلاتی مانند عفونت ریه، شکستگی دنده، تومورها یا ناهنجاری‌های قلبی را تشخیص دهند. رادیولوژی قفسه سینه، به‌دلیل سرعت بالا و دسترسی آسان، معمولا نخستین ابزار تشخیصی در ارزیابی بیماران با علائم تنفسی یا درد قفسه سینه است.

کاربرد گرافی قفسه سینه

گرافی قفسه سینه ابزاری مهم در تشخیص اولیه بیماری‌های ریه، قلب و استخوان‌های ناحیه سینه است. این تصویربرداری ساده و کم‌هزینه، به‌ طور گسترده برای شناسایی عفونت‌های ریوی مانند ذات‌الریه، بزرگ شدن قلب، شکستگی دنده‌ها، توده‌های غیرطبیعی و تجمع مایعات در فضای پلور استفاده می‌شود. همچنین در ارزیابی قبل از عمل جراحی، بررسی تروما و پیگیری روند درمان بیماران تنفسی کاربرد دارد که به صورت زیر توضیح داده شده است:

• تعیین وضعیت ریه ها با رادیولوژی قفسه سینه: این رادیولوژی در حقیقت تمامی عفئونت های منتهی به ریه یا مشکلاتی از جمله سرطان و شکستگی را نمایان می‌کند. این تصویر برداری روشی بسیار دقیق بوده که برای تشخیص بیماری های مربوط به ریه می‌توان به آن استناد کرد.
• رگ های خونی: همانطور که می‌دانید، شریان های اصلی و آئورت بزرگتر از رگ های دیگر بوده و قطر بیشتری دارند که با استفاده از این رادیوگرافی، تمامی مشکلات عروقی خونی نیز مشخص شده و بیماری های قلبی مادرزادی را نمایان می‌سازد.
• رسوب کلسیم: وجود کلسیم در رگ های خونی توسط رادیوگرافی قفسه سینه مشخص می‌سازد. اگر رسوب کلسیم در رگ های خونی وجود داشته باشد و پیگیری نشود، آسیب های شدیدی به عضله قلب و عروق کرونری وارد می‌کند. رسوب های کلسیم اغلب به دلیل وجود عفونت های قدیمی که هنوز به طور کامل درمان نشده اند به وجود می‌آیند.
• اختلالات ریوی و قلبی: گاهی شکل ظاهری قلب نیز دچار تغییراتی شده که در حقیقت نشان دهنده نارسایی قلب یا ناشی از مشکل در دریچه قلب، پریکارد باشد. ریه ها ،دیواره قفسه سینه  و وضعیت ظاهری قلب در این عکس برداری دیده خواهد شد ممکن است مشخصه‌های زیر را به همراه داشته باشد:
• آمفیزم.
• پنومونی.
• سرطان ریه.
• تنگی نفس.
• سرفه های مزمن.
• درد در قفسه سینه.
• مشکلات قلبی از نارسایی قلب.
• مشخص شدن مایعات و هوای جمع شده در ریه.

نماهای عکس رادیولوژی قفسه سینه

در تصویربرداری قفسه سینه، انتخاب نوع نما نقش مهمی در دقت تشخیص دارد. بسته به وضعیت بیمار و هدف بررسی، رادیولوژیست‌ها از نماهای مختلف استفاده می‌کنند تا بهترین دید ممکن از ساختارهای داخلی قفسه سینه به‌دست آید. هر نما اطلاعات خاصی از اندام‌ها و بافت‌های داخل سینه ارائه می‌دهد و در کنار هم می‌توانند تصویری کامل‌تر از شرایط بیمار ترسیم کنند. رایج‌ترین نماهای رادیولوژی قفسه سینه عبارت‌اند از:

بیشتر بخوانید: رادیولوژی دیجیتال

نمای خلفی- قدامی(PA)

متداول‌ترین نما که برای بررسی کلی ریه و قلب است. در این مورد، بیمار در حالت ایستاده قرار دارد . اشعه از پشت به سمت جلو می‌تابد. تصاویر این نما، بسیار شفاف و دقیق می‌باشد.

نمای قدامی- خلفی(AP)

در این نما برعکس حالت قبلی، اشعه از سمت جلو به پشت تابانده شده و بیمار در حالت نیمه نشسته قرار می‌گیرد. از این حالت بیشتر برای افرادی که دچار آسیب شده اند و نمی‌توانند حرکت زیاد داشته باشند، استفاده می‌شود و ممکن است کمی اعوجاج در اندازه قلب ایجاد کند.

نمای جانبی (LAT)

در این حالت از تصویربرداری، اعضای پشت ستون فقرات مورد بررسی دقیق قرار می‌گیرد. در این نوع نما، بیمار به سمت پهلو اایستاده و دست ها را به سمت بالا نگه می‌دارد و دستگاه در قسمت کناری بدن نیز قرار می‌گیرد. به عنوان مکمل نمای PA که در آن تصویر از پهلو گرفته می‌شود و به تشخیص ضایعات پنهان در پشت قلب یا دیافراگم کمک می‌کند.

نمای دکوبیتوس

در این نما بیمار به پهلو دراز می‌کشد و از او تصویربرداری می‌شود. این روش برای تشخیص تجمع مایع (افیوژن پلور) یا هوا (پنوموتوراکس) در فضای جنب کاربرد دارد.

نمای لوردوتیک

با زاویه خاصی از بالا به قفسه سینه عکس گرفته می‌شود تا بخش‌های فوقانی ریه (اپکس) بهتر دیده شوند، مخصوصا برای بررسی توده‌ها یا ضایعات پنهان پشت استخوان ترقوه استفاده می‌شود.

نمای اکسپراتوری و اینسپیرا توری

از قفسه سینه در حالت دم (دم‌عمیق) و بازدم (بازدم‌کامل) عکس گرفته می‌شود این نماها برای شناسایی هوای گیر افتاده، عملکرد ریه و پنوموتوراکس بسیار مفید هستند.

خطرات رادیوگرافی قفسه سینه

بسیاری از افرادی که ناچار به انجام رادیولوژی قفسه سینه هستند، از رسیدن آسیب به بدن به دلایل تابش اشعه ایکس نگران هستند اما باید این نکته را بدانید میزان تابش اشعه ایکس بسیار پایین بوده و خطری برای سلامتی به وجود نمی‌آورد. بهتر است برای بهره بردن از این روش تصویربرداری قفسه سینه به مزیت های بی‌شمار این روش توجه داشته و فکر خود را برای انجام آن آزرده نکنید.

سایر محدودیت های رادیولوژی قفسه سینه

رادیولوژی قفسه سینه جزو اولین آزمایش های بالینی بشمار می‌رود اما ناگفته نماند که دارای محدودیت هایی جزئی نیز می‌باشد. به عنوان مثال این امکان وجود دارد که غده ای سرطانی بسیار کوچک، در تصاویر بدست آمده از این ناحیه نمایان نشود. ممکن است در ریه ها، لخته خونی موجود در ریه یا همان آمبولی نیز مشخص نشود. با وجود این محدودیت ها، هیچ ارزشی از این روش تشخیی تصویربرداری کم نشده بلکه برای تشخیص سایر موارد از راه های دیگر استفاده کرده و همچنان رادیولوژی قفسه سینه را برای تشخیص مشکلات داخلی بدن بکار می‌برند.

تفسیر عکس قفسه سینه

تفسیر عکس قفسه سینه فرایندی تخصصی است که با بررسی ساختارهای اصلی مانند ریه‌ها، قلب، دیافراگم، دنده‌ها و فضای پلور انجام می‌شود. رادیولوژیست با دقت به تراکم‌ها، شفافیت‌ها، اندازه و شکل اندام‌ها توجه می‌کند تا علائم غیرطبیعی مانند توده، مایع، هوا یا تغییرات استخوانی را شناسایی کند. این تفسیر باید با توجه به علائم بالینی بیمار و در کنار سایر یافته‌های پزشکی صورت گیرد تا به تشخیص دقیق و تصمیم‌ گیری درمانی کمک کند.

اقدامات لازم پیش از عکس برداری از قفسه سینه

با دستور کادر پزشکی شما باید تماما و یا بخشی از لباس های بالا تنه خود را دربیاورید و لباس های گان که همان لباس های ساده و بدون هیچ گونه شی فلزی هستند را برتن کنید.در صورتی که اشیای فلزی با شما باشند در عکس ها مشخص خواهند شد و در نتیجه اختلال ایجاد خواهند کرد.در صورتی که شما باردار هستید حتما باید این مسئله را به پزشک خود اطلاع بدهید زیرا اشعه ایکس باید با تجویز پزشک برای خانم های باردار انجام شود و ممکن است برای جنین ضرر داشته باشد.عکسبرداری با اشعه X  همچون بسیاری از دیگر روش های پزشکی نباید در حین بارداری انجام شود.

در طول انجام رادیوگرافی

ماهیت رادیولوژی قفسه سینه اینگونه است که شما به درون دستگاه وارد می‌شوید. تصاویر مربوطه با استفاده از مانیتور به پزشک نشان داده می‌شود. احتمالا نیاز باشد تا در این حین، حالات خود را به مدلی دیگر تغییر دهد. یکی از کارهایی که در طول رادیولوژی باید انجام دهید، این است که جلوی دستگاه ایستاده و بازو های خود را به سمت بالا گرفته و نگه دارید. از شما می‌خواهند تا یک نفس عمیق کشیده تا تصاویر به صورت واضح دیده شوند. البته این کار را شما باید در تمامی مراحل انجام دهید. برای افرادی که نمی‌توانند ایستاده این رادیولوژی را انجام دهند، به صورت دراز کشیده و یا حتی نشسته انجام می‌شود.

هزینه رادیولوژی قفسه سینه

این روش تشخیصی از نظر هزینه به عوامل مختلفی از جمله: نوع بیمه، نوع تصویربرداری و محل انجام آن مثل مطب یا بیمارستان بستگی دارد. این کار جزو گروه روش های زیبایی محسوب نمی‌شود و از این تصویربرداری برای تشخیص مشکلات داخلی بدن استفاده می‌کنند به همین دلیل نمی‌توان از انجام آن صرف نظر کرد. توصیه می‌شود حال که این روش دارای تعرفه مشخص بوده، بنابراین بهترین مرکز را برای انجام کار برای خود برگزینید تا نتایجی دقیق را بدست آورید و نیاز به انجام مجدد رادیولوژی قفسه سینه نداشته باشید.  

نتیجه گیری

رادیولوژی قفسه سینه ابزاری ساده، سریع و موثر در تشخیص اولیه بیماری‌های ریوی، قلبی و اسکلتی است که نقش کلیدی در تصمیم‌گیری بالینی ایفا می‌کند. با انتخاب نمای مناسب و تفسیر دقیق تصاویر، می‌توان بسیاری از مشکلات حیاتی را در مراحل ابتدایی شناسایی و درمان را به‌موقع آغاز کرد. این روش همچنان یکی از پایه‌های اصلی تصویربرداری پزشکی در مراکز درمانی به‌شمار می‌رود.

سوالات متداول