سونوگرافی شکم چیست و چه کاربردی دارد؟ به طور کلی سونوگرافی های شکم نوعی تصویر برداری هستند که با کمک این تجهیزات پیشرفته و به روز تمام اندام های بدن به طور دقیق مورد بررسی و ارزیابی قرار میگیرد. حال چنانچه سونوگرافی به صورت اضطراری انجام شود، نیاز است به کمک یک لوله باریک و قابل انعطاف داخل مثانه پر شود. سونوگرافی شکم از رایج ترین انواع سونوگرافی است که برای تشخیص اختلالات خونی و انجام بیوپسی با سوزن کاربرد دارد. در این مقاله در خصوص کاربردهای سونوگرافی شکم مطالبی را بیان خواهیم کرد، با ما همراه باشید.
سونوگرافی شکم چیست؟
در حفره شکم دستگاه های متعددی نظیر دستگاه گوارش ، دستگاه ادراری و تولید مثل وجود دارد. سونوگرافی شکم برای بررسی دستگاه های داخلی شکم نظیر کبد، کیسه صفرا، طحال، پانکراس و کلیه ها انجام میشود. اعضای داخلی این دستگاه ها به سه دسته تقسیم میشود:
- اعضاء توخالی حاوی هوا و گاز نظیر معده ، روده باریک و روده بزرگ
- اعضاء توپر مانند کبد و طحال
- اعضاء توخالی حاوی مایعات نظیر مثانه و کیسه صفرا
سونوگرافی شکم چگونه انجام میشود؟
سونوگرافی شکم معمولاً توسط یک متخصص سونوگرافی یا رادیولوژیست، انجام میشود. معمولاً از بیمار خواسته میشود تا برای مدت معینی قبل از عمل ناشتا باشد تا از تصویربرداری بهینه از اندام های شکمی اطمینان حاصل شود. این دوره ناشتا ممکن است بسته به اندام های خاص مورد ارزیابی و دلیل سونوگرافی متفاوت باشد. برای انجام سونوگرافی بیمار در حالت خوابیده روی میز معاینه قرار میگیرد و ژل مبتنی بر آب روی پوست روی شکم اعمال میشود. این ژل به ایجاد یک تماس ایمن بین پروب اولتراسوند و پوست کمک میکند و به امواج صوتی اجازه میدهد از آن عبور کرده و تصاویر با کیفیت بالا تولید کند. کاوشگر اولتراسوند که به عنوان مبدل نیز شناخته میشود، سپس به آرامی روی پوست در ناحیه مورد نظر حرکت میکند. در طول معاینه، سونوگرافیست یا رادیولوژیست ممکن است از بیمار بخواهد وضعیت خود را تغییر دهد یا نفس خود را برای مدت کوتاهی حبس کند تا نماهای متفاوتی از اندام های شکمی به دست آورد. کل این روش معمولاً بدون درد است و تقریباً ۳۰ دقیقه طول میکشد تا کامل شود، اگرچه ممکن است بسته به پیچیدگی معاینه متفاوت باشد.
دلایل انجام سونوگرافی شکم
در صورتی که هر یک از ناراحتی هایی که در ادامه به آن ها اشاره میکنیم برای فرد رخ دهد، نیاز است که برای انجام سونوگرافی اقدام نماید. به طور کلی دلایل انجام سونوگرافی شکم عبارتند از:
- درد شکم
- وجود خون در ادرار
- عفونت مجاری ادرار
- مشکلات مثانه
- تشخیص تومورهای و سرطان های ناحیه شکم و لگن
- برای پیگیری یا تشخیص بیماری های کیسه صفرا
- برای پیگیری یا تشخیص بیماری های کلیه
- سیستیت
- نفخ شکم
- تشخیص فیبروم و بررسی تخمدان ها
کاربردهای سونوگرافی شکم
سونوگرافی شکم کاربردهای مختلفی دارد که برای تشخیص، پیگیری بیماری های ناحیه شکم استفاده میشود. میتوان با استفاده از دستگاه و مایع مخصوص داخل حفره شکم را بررسی نمود. این کاربردها عبارتند از:
تشخیص شکم درد با سونوگرافی
درد شکم یکی از شایع ترین مشکلات شایع میباشد. این درد معمولا در ناحیه تحتانی و راست شکم وجود دارد. برای یافتن این دردها سونوگرافی شکم انجام میشود . در خانم ها علت درد شکم معمولا به دلایل ذیل میباشد:
- بارداری خارج رحم
- پیچش تخمدان
- کیست تخمدان
- آپاندیست
تشخیص درد شکم در کودکان با سونوگرافی
سونوگرافی یک روش بی خطر و ایمن برای بررسی علت درد شکم در کودکان استفاده میشود. این روش حتی در شیرخواران کمتر از ۶ ماه نیز که علائم استفراغ مکرر دارند نیز کمک کننده است.
سونوگرافی شکم در نوزادان
استنوز هیپرتروفیک پیلور با افزایش ضخامت و هیپرتروفی اکتسابی عضلات حلقوی پیلور در شیرخواران مشخص میشود که باعث انسداد پیش رونده خروجی معده میشود. با استفاده از پروپ های خطی ۷٫۵-۵ مگاهرتز بهترین نتایج به دست میآید. سونوگرافی در موقعیت RPO انجام میشود. در حالی که شیرخوار کمی به سمت راست چرخیده است. محتویات معده به ناحیه انتروم معده جا به جا شده و پنجره ای برای امواج صوتی ایجاد میگردد. علامت تصویری کلاسیک در سونوگرافی، هیپرتروفی عضله ( طویل شدن و افزایش ضخامت عضله پیلور ) و در بررسی دینامیک معده، کاهش تخلیه معده مربوط به انسداد نسبتا کامل خروجی معده است. هنگامی که پزشک در تشخیص تنگی پیلور کاملا مطمئن است اما برای تایید تشخیص میخواهد از تصویربرداری استفاده کند، سونوگرافی میتواند انجام شود. معیار قابل اعتماد برای هیپرتروفی پیلور به صورت ضخامت عضله بیش از ۴ میلی متر و طول کانال پیلور بیش از ۱۵ میلی متر است.
سونوگرافی شکم جنین
سونوگرافی شکم جنین در بارداری برای بررسی سلامت اعضای شکمی جنین استفاده میشود. در فیلم سونوگرافی که در ادامه آن را مشاهده میکنید، کلیه های نوزاد بزرگ است و سفید رنگ شده است. اندازه هر کلیه حدود ۷ سانتیمتر است و بیشتر فضای شکم را پر کرده است. مایع آمنیوتیک جنین زیاد است و افزایش دارد. زیرا کلیه ها نمیتوانند ادرار تولید کنند. در مانیتور مثانه کوچک است و در بالا قرار گرفته است. همچنین معده جنین کوچک بوده و در تصاویر سونوگرافی دیده میشود.
مزایای سونوگرافی شکم
سونوگرافی شکم یک تکنیک تصویربرداری غیر تهاجمی است که از امواج صوتی با فرکانس بالا برای تولید تصاویر بلادرنگ از ساختارهای داخل شکم استفاده میکند. این ابزار تشخیصی مزایای متعددی را در زمینه پزشکی ارائه میدهد و اطلاعات ارزشمندی را برای ارزیابی و تشخیص شرایط مختلف موثر بر اندام های شکمی ارائه میدهد. این مزیت ها عبارتند از:
- توانایی در ارائه تصاویر دقیق از کبد، کیسه صفرا، پانکراس، کلیه ها، طحال و سایر اندام های شکمی بدون استفاده از اشعه یونیزان
- قابل استفاده در هدایت روشهای مداخلهای مانند بیوپسی یا تخلیه مایع
- ارائه اطلاعات پویا در مورد جریان خون در اندام های شکمی
- مقرون به صرفه بودن در مقایسه با سایر تکنیک ها
قبل از انجام سونوگرافی شکم باید به چه نکاتی توجه کرد؟
چنانچه قصد انجام سونوگرافی شکمی دارید، باید یکسری مراقبت های قبل از انجام سونوگرافی را به خوبی رعایت کنید تا نتایج دقیق تری ارائه شود. این مراقبت ها شامل موارد زیر است:
- قبل از این که سونوگرافی شکمی انجام دهید لازم است ناشتا باشید بدین معناست که ۸-۱۲ ساعت قبل چیزی میل نکنید. چرا که زمانی که غذا بخورید یا آبی بنوشید ممکن است در حین انجام سونوگرافی شکمی اختلالی برای تکنسین ایجاد شود و نتواند گزارشی دقیق به شما ارائه دهد. البته میتوانید برای کسب اطلاعات بیشتر به پزشک خود مراجعه کنید و سوالاتی هم چون نوشیدن یا مصرف داروهای خاص را بپرسید.
- از حدود یک روز قبل از عمل غذا های چرب و سنگین نخورید.
- به طور کلی برای انجام هر نوع سونوگرافی همراه داشتن تمامی سوابق پزشکی اخیر بیمار ضروری است.
- نواحی مورد نظر را باید عاری از هر گونه موهای زائد باشد تا در روند بررسی دقیق تر کمک کند.
- بهتر است بدانید وجود هر گونه گاز محتوا شکمی مانع از انجام سونوگرافی است.
پس از انجام سونوگرافی شکم چه باید کرد؟
پس از اتمام سونوگرافی شکمی سونوگرافیست نتایج را در مدت زمان دیگری که تعیین میکند در اختیارتان قرار میدهد. و معمولاٌ اگر آنوریسمی پیدا نشود پزشک تصویربرداری مجددی را ارجاع نخواهد داد و در ادامه سایر گزینه های درمانی برای بیمار ارائه میشود.
هزینه سونوگرافی شکم چقدر است؟
هزینه سونوگرافی شکم بسته به عوامل مختلفی میتواند متفاوت باشد. قیمت این روش تصویربرداری پزشکی تحت تأثیر طیف وسیعی از ملاحظات از جمله مکان مرکز سونوگرافی، نوع مرکز، جزئیات خاص سونوگرافی و پوشش بیمه ای بیمار است. یکی از عوامل اصلی که میتواند بر هزینه سونوگرافی شکم تاثیر بگذارد، موقعیت جغرافیایی مرکز بهداشتی درمانی است که در آن این روش انجام میشود. هزینه های مراقبت های بهداشتی نیز میتواند به طور قابل توجهی از منطقه ای به منطقه دیگر متفاوت باشد و این موضوع میتواند بر قیمت خدمات پزشکی مانند سونوگرافی تاثیر بگذارد. نوع مرکز درمانی که در آن سونوگرافی انجام میشود نیز میتواند در تعیین هزینه نقش داشته باشد. به عنوان مثال، سونوگرافی انجام شده در یک بیمارستان ممکن است در مقایسه با روش مشابهی که در یک کلینیک خصوصی یا مرکز تصویربرداری انجام میشود، قیمت متفاوتی داشته باشد. جزئیات خاص روش اولتراسوند نیز میتواند بر هزینه آن تاثیر بگذارد. به عنوان مثال، اگر تکنیکهای تصویربرداری تخصصی اضافی یا چندین نما مورد نیاز باشد، ممکن است به قیمت کلی بالاتری منجر شود. به طور مشابه، اگر از سونوگرافی برای بررسی اندامها یا نواحی خاص در شکم استفاده شود، این میتواند بر پیچیدگی عمل و در نتیجه بر هزینه آن تاثیر بگذارد.
۰ Comments