سونوگرافی لگن چیست؟

سونوگرافی لگن چیست؟ سونوگرافی لگن ابزاری برای تشخیص گسترده است که از امواج صوتی با فرکانس بالا برای ایجاد تصاویری از قسمت داخلی بدن استفاده می‌کند. این یک روش غیر تهاجمی، ایمن و بدون درد است که اطلاعات ارزشمندی در مورد ساختار و عملکرد اندام ها و بافت ها ارائه می‌دهد. تصویربرداری سونوگرافی لگن ابزاری با ارزش برای ارزیابی سلامت زنان و زایمان و تولید مثل است. با استفاده از امواج صوتی برای ایجاد تصاویر دقیق از اندام های لگن ، پزشکان می‌توانند شرایط مختلف را به طور دقیق تشخیص داده و نظارت کنند و در نهایت منجر به مراقبت بهتر و نتایج بیمار می‌شوند.

آشنایی با سونوگرافی لگن

سونوگرافی لگن یک آزمایش تشخیصی غیرتهاجمی است و تصاویری تولید می‌کند که برای ارزیابی اندام ها و ساختارهای داخل لگن خانم ها استفاده می‌شود. سونوگرافی لگن امکان مشاهده سریع اندام ها و ساختارهای لگن زنانه از جمله رحم، دهانه رحم، واژن، لوله های رحمی و تخمدان ها را فراهم می‌کند. سونوگرافی از مبدل استفاده می‌کند که امواج اولتراسوند را با فرکانس خیلی زیاد برای شنیدن ارسال می‌کند. مبدل سونوگرافی بر روی پوست قرار می‌گیرد و امواج سونوگرافی از طریق بدن به اندام ها و ساختارهای درون آن منتقل می‌شوند. امواج صوتی بسته به نوع بافتی که روبرو می‌شوند با سرعت های مختلف حرکت می‌کنند، سریع ترین آن ها از طریق بافت استخوانی و کم ترین سرعت آن ها از طریق هوا است. سرعت بازگشت امواج صوتی به مبدل و هم چنین میزان بازگشت موج صوتی توسط مبدل به انواع مختلف بافت ترجمه می‌شود.

روش های سونوگرافی لگن

چگونگی سونوگرافی لگن و این که از چه روشی انجام شود باید توسط پزشک معالج تجویز شود. سونوگرافی لگن با روش هایی که در ادامه به آن ها اشاره می‌کنیم صورت می‌گیرد:

سونوگرافی ترانس ابدومینال یا شکم

با این روش دستگاه روی شکم قرار گرفته و سونوگرافی انجام می‌شود. این روش برای خانم هایی که فیبروئید های رحمی دارند پیشنهاد می‌شود. برای این نوع سونوگرافی باید مثانه کاملا پر باشد پس این نکته را به خاطر داشته باشید که قبل از انجام سونوگرافی لگن به اندازه کافی آب نوشیده باشید. با این کار وضوح اندام ها بیشتر خواهد بود.

سونوگرافی از طریق واژن

در این روش مبدل مخصوص سونوگرافی وارد واژن می‌شود. در این سونوگرافی باید مثانه کاملا خالی باشد. ممکن است در مواردی سونوگرافی واژینال و همینطور سونوگرافی شکمی هر دو برای سونوگرافی لگن استفاده شود. اما معمولا برای بارداری از سونوگرافی واژینال استفاده می‌شود.

سونوگرافی از راه رکتوم یا مقعد

در این روش متخصص رادیولوژی مبدل مخصوص را از طریق مقعد وارد می‌کند و معمولا در آقایان برای اعضای لگن شان استفاده می‌شود. در این حالت ممکن است به همراه سونوگرافی نمونه برداری هم صورت گیرد.

در هر سه نوع سونوگرافی مبدل امواج صوتی را به کامپیوتر منتقل می‌کند و کامپیوتر نیز این امواج را بر روی صفحه نمایش نشان می‌دهد.

کاربرد سونوگرافی لگن

سونوگرافی لگن برای بررسی وضعیت رحم شکل سایز موقعیت رحم بیماری های داخل رحم فیبروم میوم، بررسی حفره رحم، پولیپ خونریزی ها، بارداری های مراحل اولیه سقط ها، بررسی تخمدان ها، شکل و سایز و موقعیت آن ها، بیماری های تخمدان تومورها، کیست ها، فولیکول ها، رشد فولیکول، بررسی علل سقط و التهاب های روده، مشکلات گردن رحم، نارسایی گردن رحم و بررسی از یو دی داخل رحم و موارد متعدد دیگر کاربرد دارد. هم چنین در خانم ها و اقایان بررسی مثانه شامل شکل سایز حجم موقعیت تومورها و بیماری های مثانه توان تخلیه مثانه در دختران بررسی شروع یا تاخیر بلوغ در خانم های میانسال بررسی شروع یا عدم شروع یائسگی (منوپوز) در اقایان برای بررسی پروستات شکل و حجم و بیماری های پروستات و غیره.

دلایل سونوگرافی لگن

سونوگرافی لگن ممکن است برای اندازه گیری و ارزیابی اندام های لگن زن استفاده شود. ارزیابی سونوگرافی از لگن ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• اندازه، شکل و موقعیت رحم و تخمدان ها
• ضخامت، اکوژنیسیته (تاریکی یا روشنایی تصویر مربوط به تراکم بافت) و وجود مایعات یا توده ها در آندومتر، میومتر (بافت عضلانی رحم)، لوله های رحمی یا در مثانه یا در نزدیکی آن.
• طول و ضخامت دهانه رحم
• تغییر در شکل مثانه
• جریان خون از اندام های لگن

سونوگرافی لگن می‌تواند اطلاعات زیادی در مورد اندازه، محل و ساختار توده های لگن فراهم کند، اما نمی‌تواند تشخیص قطعی سرطان یا بیماری خاص را ارائه دهد. از سونوگرافی لگن ممکن است برای تشخیص و کمک به درمان بیماری های زیر استفاده شود:

• ناهنجاری در ساختار آناتومیک رحم، از جمله شرایط آندومتر
• تومورهای فیبروم (رشد خوش خیم)، توده ها، کیست ها و انواع دیگر تومورهای داخل لگن
• وجود و موقعیت دستگاه جلوگیری از بارداری داخل رحمی (IUD)
• بیماری التهابی لگن (PID) و انواع دیگر التهاب یا عفونت
• خونریزی بعد از یائسگی
• پایش اندازه فولیکول تخمدان برای ارزیابی ناباروری
• آسپیراسیون مایع فولیکول و تخمک از تخمدان ها برای لقاح آزمایشگاهی
• حاملگی خارج رحمی (حاملگی در خارج از رحم، معمولاً در لوله رحمی اتفاق می‌افتد)
• نظارت بر رشد جنین در دوران بارداری
• ارزیابی برخی از شرایط جنین
• سونوگرافی هم چنین ممکن است برای کمک به سایر اقدامات مانند: بیوپسی آندومتر استفاده شود. سونوگرافی از طریق واژینال ممکن است با سونوهیستروگرافی مورد استفاده قرار گیرد، روشی که در آن رحم با مایعات پر می‌شود. تا آن را برای تصویربرداری بهتر گسترش دهد.
• ممکن است دلایل دیگری نیز برای توصیه سونوگرافی لگن توسط پزشک وجود داشته باشد

آمادگی های لازم برای سونوگرافی لگن

اگر بیمار قبل از انجام سونوگرافی عکس برداری با اشعه ایکس داشته باشید باید پزشک خود در میان بگذارید. زیرا باریم موجود در اشعه ایکس در روده ها باقی می‌ماند.

برای انجام سونوگرافی حتما در مورد چگونگی و احتمالات خطر با پزشک خود صحبت کنید و حتما اطلاعاتی در مورد روند انجام آن دریافت نمایید تا نگرانی های شما از انجام سونوگرافی برطرف شود.

• حداقل یک ساعت قبل از قرار ملاقات حداقل ۲۴ اونس مایع شفاف بنوشید. تا قبل از معاینه مثانه خود را خالی نکنید.
• به طور کلی، برای سونوگرافی لگن هیچ روزه داری یا آرام بخشی لازم نیست، مگر اینکه سونوگرافی بخشی از روش دیگری باشد که به بیهوشی نیاز دارد.
• برای سونوگرافی از طریق واژن، باید مثانه خود را درست قبل از عمل خالی کنید.
• دکتر شما روش کار را برای شما توضیح می‌دهد و به شما این امکان را می‌دهد که هر سوالی درباره این روش دارید بپرسید.
• بر اساس شرایط پزشکی شما، پزشک ممکن است آماده سازی خاص دیگری را درخواست کند.

سونوگرافی لگن چگونه انجام می‌شود؟

قبل از سونوگرافی لگن ، ممکن است از بیمار خواسته شود آب بنوشد و از خالی کردن مثانه خودداری کند تا از تجسم بهتر اندامهای لگن اطمینان حاصل شود. در بعضی موارد، یک مثانه کامل ممکن است برای سونوگرافی ترانس شکم ضروری باشد، در حالی که مثانه خالی برای سونوگرافی ترانس واژینال لازم است. بسته به نوع سونوگرافی که انجام می‌شود، بیمار روی یک میز معاینه قرار می‌گیرد، یا دراز کشیده یا به صورت قائم نشسته باشد. سپس یک ژل واضح بر روی پوست مورد بررسی قرار می‌گیرد. این ژل به انتقال امواج صوتی و از بین بردن جیب های هوا بین مبدل و پوست کمک می‌کند و از تصاویر واضح اطمینان می‌دهد. از دستگاه دستی به نام مبدل برای انتقال و دریافت امواج صوتی استفاده می‌شود. مبدل برای گرفتن تصاویر از اندامهای لگن به پشت و عقب روی پوست منتقل می‌شود. با جابجایی مبدل، تصاویر در زمان واقعی اندام های لگن بر روی مانیتور نمایش داده می‌شوند. سونوگرافی همچنین ممکن است تصاویر یا کلیپ های ویدیویی را برای تجزیه و تحلیل بیشتر و مستندات ضبط کند. در طی سونوگرافی ترانس واژینال، یک مبدل مخصوص طراحی شده در واژن وارد می‌شود تا تصاویر اندامهای لگن را از یک نقطه برتری نزدیکتر بدست آورد. این نوع سونوگرافی ممکن است تصاویر دقیق تری از رحم ، تخمدان ها و لوله های فالوپ ارائه دهد. کل این روش به طور معمول ۳۰ تا ۶۰ دقیقه طول می‌کشد، پس از آن می‌توان ژل را به راحتی از پوست پاک کرد. هیچ دوره خرابی یا بهبودی همراه با سونوگرافی لگن وجود ندارد و بیماران می‌توانند بلافاصله پس از آن فعالیت های طبیعی خود را از سر بگیرند.

خطرات سونوگرافی لگن چیست؟

از استفاده از مبدل سونوگرافی به پوست در هنگام سونوگرافی از طریق شکم، هیچ اشعه ای استفاده نمی‌شود و به طور کلی هیچ گونه ناراحتی وجود ندارد. ممکن است با قرار دادن مبدل ترانس واژینال در واژن، احساس ناراحتی جزئی داشته باشید.

سونوگرافی از طریق واژینال نیاز به پوشاندن مبدل سونوگرافی در یک غلاف پلاستیکی یا لاتکس دارد که ممکن است در بیماران با آلرژی به لاتکس واکنش ایجاد کند.

در حین سونوگرافی از بین شکمی، ممکن است از داشتن مثانه پر یا خوابیدن روی میز معاینه احساس ناراحتی کنید.

اگر به سونوگرافی از طریق شکم به سرعت نیاز باشد ، ممکن است کاتتر ادراری برای پر کردن مثانه قرار داده شود.

بسته به شرایط پزشکی خاص شما ممکن است خطرات وجود داشته باشد. قبل از انجام این روش حتما با پزشک خود مشورت کنید.

برخی از عوامل یا شرایط ممکن است در نتایج آزمون تداخل ایجاد کنند. این موارد شامل موارد زیر است، اما محدود نمی‌شوند:

• چاقی شدید
• باریم درون روده ها از یک روش اخیر باریم
• گاز روده
• پر نکردن کافی مثانه (با سونوگرافی از طریق شکم). مثانه پر به حرکت رحم به سمت بالا کمک کرده و روده را برای تصویربرداری بهتر از بدن دور می‌کند.

اقدامات لازم پس از انجام سونوگرافی لگن

به طور کلی هیچ نوع مراقبت خاصی بعد از سونوگرافی لگن مورد نیاز نیست اما به طور کلی پیروی از هر توصیه یا برنامه درمانی ارائه شده توسط پزشک پس از انجام سونوگرافی لگن بسیار مهم است. این ممکن است شامل مصرف داروهای تجویز شده طبق دستور، شرکت در قرار ملاقات های بعدی و انجام هر گونه تغییر لازم در شیوه زندگی باشد. اگر در مورد نتایج سونوگرافی لگن یا مراقبت های بعدی توصیه شده سؤال یا نگرانی دارید، در گفتگو با پزشک خود دریغ نکنید. مهم است که درک روشنی از تشخیص و برنامه درمانی خود داشته باشید تا در مورد سلامت خود تصمیمات آگاهانه بگیرید.