تست غربالگری دوم بارداری شامل چیست؟

تست غربالگری دوم بارداری شامل چیست؟ این تست جهت ارزیابی و اطمینان از سلامتی مادر و جنین تجویز می شود. ممکن است شامل چندین آزمایش خون باشد که شامل فاکتورهای چندگانه است. این فاکتورها اطلاعاتی را در مورد خطرات بچه دار شدن زنان با شرایط ژنتیکی خاص یا نقص های مادرزادی ارائه می دهند. غربالگری دوم معمولا با نمونه برداری از خون مادر انجام می شود. این تست بین هفته های ۱۵ تا ۲۰ بارداری گرفته می شود. فاکتورهای مختلفی نیز برحسب وضعیت مادر تعیین می شوند. در این مطلب با بهره گیری از تجربیات متخصص سونوگرافی دکتر محمدزاده در سونوگرافی سروش این فاکتورها را مورد بررسی قرار دهیم. سونوگرافی سروش بهترین سونوگرافی در غرب تهران است.

فاکتورهای آزمایش خون غربالگری دوم بارداری

در این تست میزان آلفا پروتئین موجود در خون مادر مورد بررسی قرار می گیرد. AFP نوعی پروتئین است که بواسطه کبد جنین ساخته می شود که در مایع اطراف جنین قرار دارد. در واقع این پروتئین از جفت می گذرد و وارد خون مادر می شود. در این آزمایش سطوح غیر طبیعی AFP ممکن است نشانه ای از وجود مشکل در جنین باشد که به ترتیب عبارتند از:

نقص لوله عصبی باز

سندرم داون

سایر ناهنجاری های کروموزومی

نقص در دیواره شکم جنین

دوقلو بودن که در آن بیش از یک جنین در حال ساخت پروتئین هستند.

تاریخ زایمان اشتباه

هورمون گنادوتروپین جفتی انسانی

کمبود هورمون استریول

چرا باید غربالگری دوم بارداری را انجام دهیم؟

نتایج غیرطبیعی در غربالگری دوم بارداری ممکن است به معنای نیاز به انجام آزمایشات بیشتر باشد. معمولا سونوگرافی برای تایید تاریخ بارداری انجام می شود. همچنین ستون فقرات جنین و سایر اعضای بدن را از نظر وجود نقص و یا مشکل بررسی می کند. این غربالگری ۱۰۰% دقیق نیست و تنها یک آزمایش غربالگری برای تعیین وجود مشکل و انجام آزمایش های بیشتر است.

ممکن است در غربالگری دوم بارداری نتایج مثبت کاذب وجود داشته باشد. ممکن است جنین واقعاً مشکل سلامتی داشته باشد اما نتیجه غربالگری طبیعی نشان داده شود. هنگامی که شما هر دو تست غربالگری سه ماهه اول و دوم را انجام می دهید، تست ها می توانند ناهنجاری را بهتر نسبت به یک آزمایش واحد نشان دهند. در غربالگری سه ماهه اول و دوم به راحتی می توان مشکل سندرم داون را تشخیص داد.

مهمترین فاکتورها در غربالگری دوم بارداری

مهمترین مواردی که باید در غربالگری مرحله دوم بارداری به آنها توجه کرد به ترتیب عبارتند از:

اگر Rh خون شما منفی و همسرتان Rh مثبت باشد، ممکن است آنتی بادی هایی تولید کنید که برای جنین شما خطرناک باشند. از طریق تزریق در هفته ۲۸ بارداری می توانی از بروز هرگونه مشکل جلوگیری کنید.

کم خونی، تعداد کم گلبول های قرمز خون

هپاتیت B، سیفلیس و HIV

مصونیت در برابر سرخک، سرخچه و آبله مرغان

فیبروز کیستیک و آتروفی عضلانی نخاعی

 شما می توانید آزمایش ادرار، وزن و فشار خون خود را در هر تا پیش از زایمان بررسی کنید. این آزمایشها می توانند شرایطی مانند دیابت بارداری و فشار خون بالا را تشخیص دهند.

چه آزمایش هایی پس ازغربالگری دوم بارداری تجویز می شوند؟

در طول سه ماهه دوم بارداری، بسته به سن، سلامت، سابقه پزشکی خانوادگی و موارد دیگر، آزمایشات بیشتری به شما پیشنهاد می شود که به ترتیب عبارتند از:

تست AFP4

این آزمایش خون بین هفته های ۱۵ تا ۲۰ برای غربالگری نقص لوله عصبی و اختلالات کروموزومی مانند سندرم داون و تریزومی ۱۸ انجام می شود. نتایج این آزمایش را می توان با آزمایش های غربالگری سه ماهه اول ادغام کرد تا نتایج دقیق تری به دست آید.

سونوگرافی

سونوگرافی یک بررسی بی خطر و بدون درد است که از امواج صوتی برای تهیه تصاویری استفاده می کند تا شکل و موقعیت جنین را در رحم را نشان دهد. اکثر سونوگرافی های سه ماهه دوم یا سونوگرافی های سطح ۲ بین هفته های ۱۸ تا ۲۰ انجام می شوند تا آناتومی جنین و رشد طبیعی او را بررسی کنند. زنانی که حاملگی پرخطر باشد، ممکن است در سه ماهه دوم بارداری سونوگرافی های تخصصی تر انجام شود.

غربالگری گلوکز

این آزمایش دیابت حاملگی را بررسی می کند. البته این  نوعی دیابت کوتاه‌ مدت است و می تواند تنها در دوران باردرای مادر را درگیر کند. این نوع از دیابت می تواند مشکلاتی را برای سلامتی جنین ایجاد کند، بخصوص اگر پیگیری و درمان نشود.

برای انجام این غربالگری شما یک مایع شیرین می نوشید، سپس یک ساعت بعد آزمایش خون می دهید تا سطح گلوکز خون بررسی شود. این آزمایش معمولاً در هفته های ۲۴ تا ۲۸ انجام می شود. البته اگر مادر نشانه هایی از دیابت داشته باشد باید این آزمایش زودتر انجام شود.

آمنیوسنتز

این آزمایش نمونه ای از مایع آمنیوتیک را که اطراف نوزاد را احاطه کرده است، می گیرد تا علائم مشکلاتی مانند اختلالات کروموزومی، مشکلات ژنتیکی و نقص لوله عصبی را بررسی کند. معمولاً این آزمایش بین ۱۵ تا ۲۰ هفتگی در زنانی انجام می شود که بارداری پرخطری دارند.

نمونه گیری از طریق پوست

PUBS  که به عنوان نمونه گیری خون جنین یا نمونه برداری از ورید ناف شناخته می شود، خون جنین را مستقیماً از بند ناف برای تشخیص هر گونه اختلال بررسی می کند. این تست معمولا بعد از هفته ۱۸ بارداری انجام می شود و اگر نتایج آزمایش ها دقیق نباشد، ممکن است مورد استفاده قرار گیرد.

زمان انجام غربالگری دوم بارداری

بهترین زمان انجام غربالگری مرحله دوم بارداری هفته ۱۵ و ۱۶ باراری می باشد. شروع این تست از هفته چهاردهم بارداری تا هفته بیست و دوم بارداری می باشد. برای انجام این آزمایش احتیاجی به اینکه مادر ناشتا باشد ندارد و در هر ساعت از شبانه روز میتواند آن را انجام دهد. این تست به طور معمول و مانند سایر آزمایش ها انجام می شود. در این تست به  بررسی سنجش مجدد خطر سندرم داون، سندرم ادوارد و سندروم پاتو، خطر نقایص لوله عصبی را نیز می پردازند .

نتایج غربالگری دوم بارداری

۱- در صورتی که ریسک سندروم داون بین ۱:۴۰۰ تا ۱:۲۵۰ باشد ریسک متوسط به حساب می آید و نیاز به انجام سونوگرافی  تفصیلی در هفته ۱۸ تا ۲۰ بارداری می باشد. 

 (hCG (MoM ≥۳٫۰

 (uE3 (MoM ≤۰٫۴

 (AFP (MoM ≥۲٫۵

 (Inhibin A (MoM ≥۳٫۰

۲- زمانی که ریسک ابتلا بیشتر از ۱:۲۵۰ باشد، پس از مشخص شدن سن جنین مادر برای انجام آمنیوسنتز و مشاوره ارجاع داده می شود که در جواب آزمایش سن جنین با سن گزارش بررسی می شود.

مادر برای محاسبه ریسک با اختلاف بیش از ۷ روز ارجاع داده شود.LMP اولین روز از آخرین قاعدگی برای مشخص شدن سن جنین است. انجام یک سونوگرافی برای تائید سن جنین باید پیش از انجام آمنیوسنتر باشد. زمانی مراقبت های زمان بارداری برای آنها افزایش داده می شود که جواب آمنیو سنتز غیر طبیعی باشد. به این ترتیب باید این مادران از نظر پیامدهای نامطلوب دوران بارداری در گروه پر خطر قرار بگیرند. از جمله مراقبتهایی که نیاز خواهند داشت می توان به موارد زیر اشاره کرد:

سونوگرافی هفته ۲۴ حاملگی برای رد IUGR

کنترل دفع ادارای پروتئین

انجام آنومالی اسکن در هفته های ۱۸ الی ۲۰

کنترل ترشحات واژن  برای بررسی عفونت وکنترل فشار خون

۳- ریسک به دست آمده در گروه اسکرین منفی اگر از ۱:۴۰۰ کمتر باشد، درغربالگری سندروم داون پایان می پذیرد. سونوگرافی تفصیلی سه ماه دوم در هفته هجدهم تا بیستم باید به تمام مادران باردار توصیه شود.

سوالات متداول

کلام پایانی

غربالگری دوم بارداری یکی از مهمترین غربالرگی های این دوران می باشد که بر اساس آن میتوان میزان خطر را برای جنین و مادر تشخیص داد. البته شما می بایست غربالگری سه ماهه اول را انجام داده باشید. پس از انجام غربالگری سه ماهه دوم می توان وجود هر گونه اختلال را تا حدودی حدس زد. هر دو آزمایش با هم ادغام می شوند و در صورت وجود مشکل، بررسی های بیشتری روی وضعیت مادر و جنین انجام می شود. مشکلاتی مانند سندرم داون و سایر سندرم ها را می توان با استفاده از غربالگری، سونوگرافی و نمونه برداری انجام داد.