سونوگرافی سروش » سونوگرافی » سونوگرافی لگن
مدت زمان مطالعه ۱۰ دقیقه

سونوگرافی لگن

آیا می دانید سونوگرافی لگن چیست؟ چه موقع سونوگرافی لگن انجام می شود؟

سونوگرافی لگن از جمله آزمایش هایی است که تصاویری برای تشخیص درست پزشک تهیه می کند و با ارسال و دریافت امواج صوتی انجام می گیرد و تصویری از اجزا و موقعیت لگن در اختیار پزشک قرار می دهد.

لذا سونوگرافی در بخش پزشکی بسیار حیاتی و کاربردی است تا درمان بیمار به درستی شناسایی شده و اقدامات لازم صورت گیرد.

منظور از لگن فضایی است که در خانم ها مثانه رحم گردن رحم تخمدانها لوله های رحمی و قسمت انتهایی روده بزرگ در ان قرار دارد و لگن استخوانی در رادیوگرافی لگن بررسی میشود در اقایان به جای رحم و تخمدان پروستات و طمینال وزیکول ها قرار دارند عضوی به نام لگن نداریم و لگن اسم فضا یی است که این اعضا در آن مستقر هستند.

سونوگرافی لگن چیست؟

سونوگرافی لگن یک آزمایش تشخیصی غیرتهاجمی است که تصاویری تولید می کند که برای ارزیابی اندام ها و ساختارهای داخل لگن ماده استفاده می شود. سونوگرافی لگن امکان مشاهده سریع اندام ها و ساختارهای لگن زنانه از جمله رحم، دهانه رحم، واژن، لوله های رحمی و تخمدان ها را فراهم می کند.

سونوگرافی از مبدل استفاده می کند که امواج اولتراسوند را با فرکانس خیلی زیاد برای شنیدن ارسال می کند. مبدل سونوگرافی بر روی پوست قرار می گیرد و امواج سونوگرافی از طریق بدن به اندام ها و ساختارهای درون آن منتقل می شوند. امواج صوتی مانند: اکو از اندام ها پرش می کنند و به مبدل برمی گردند. مبدل امواج منعکس شده را پردازش می کند ، سپس توسط رایانه به تصویری از اندام ها یا بافت های مورد بررسی تبدیل می شود.

امواج صوتی بسته به نوع بافتی که روبرو می شوند با سرعت های مختلف حرکت می کنند، سریع ترین آن ها از طریق بافت استخوانی و کم ترین سرعت آن ها از طریق هوا است. سرعت بازگشت امواج صوتی به مبدل و هم چنین میزان بازگشت موج صوتی توسط مبدل به انواع مختلف بافت ترجمه می شود.

یک ژل سونوگرافی بر روی مبدل و پوست قرار داده می شود تا حرکت روان مبدل بر روی پوست امکان پذیر باشد و هوای بین پوست و مبدل را برای بهترین هدایت صدا از بین ببرد.

نوع دیگر سونوگرافی سونوگرافی داپلر است که گاهی اوقات یک مطالعه دوبلکس نامیده می شود، برای نشان دادن سرعت و جهت جریان خون در برخی از اندام های لگن استفاده می شود. برخلاف سونوگرافی استاندارد، برخی از امواج صوتی در طول آزمون داپلر قابل شنیدن هستند.

سونوگرافی لگن

سونوگرافی لگن

روش های سونوگرافی لگن

چگونگی سونوگرافی لگن و این که از چه روشی انجام شود باید توسط پزشک معالج تجویز شود. سونوگرافی لگن با روش های زیر صورت می گیرد.

·        سونوگرافی ترانس ابدومینال یا شکم

با این روش دستگاه روی شکم قرار گرفته و سونوگرافی انجام می شود. این روش برای خانم هایی که فیبروئید های رحمی دارند پیشنهاد می شود.

برای این نوع سونوگرافی باید مثانه کاملا پر باشد پس این نکته را به خاطر داشته باشید که قبل از انجام سونوگرافی لگن به اندازه کافی آب نوشیده باشید. با این کار وضوح اندام ها بیشتر خواهد بود.

·        سونوگرافی از طریق واژن

در این روش مبدل مخصوص سونوگرافی وارد واژن می شود. در این سونوگرافی باید مثانه کاملا خالی باشد. ممکن است در مواردی سونوگرافی واژینال و همینطور سونوگرافی شکمی هر دو برای سونوگرافی لگن استفاده شود. اما معمولا برای بارداری از سونوگرافی واژینال استفاده می شود.

سونوگرافی لگن

·        سونوگرافی از راه رکتوم یا مقعد

در این روش متخصص رادیولوژی مبدل مخصوص را از طریق مقعد وارد می کند و معمولا در آقایان برای اعضای لگن شان استفاده می شود. در این حالت ممکن است به همراه سونوگرافی نمونه برداری هم صورت گیرد.

در هر سه نوع سونوگرافی مبدل امواج صوتی را به کامپیوتر منتقل می کند و کامپیوتر نیز این امواج را بر روی صفحه نمایش نشان می دهد.

کاربرد سونوگرافی لگن

سونوگرافی لگن برای بررسی وضعیت رحم شکل سایز موقعیت رحم بیماری های داخل رحم فیبروم میوم، بررسی حفره رحم، پولیپ خونریزی ها، بارداری های مراحل اولیه سقط ها، بررسی تخمدان ها، شکل و سایز و موقعیت آن ها، بیماری های تخمدان تومورها، کیست ها، فولیکول ها، رشد فولیکول، بررسی علل سقط و التهاب های روده، مشکلات گردن رحم، نارسایی گردن رحم و بررسی از یو دی داخل رحم و موارد متعدد دیگر کاربرد دارد.

هم چنین در خانم ها و اقایان بررسی مثانه شامل شکل سایز حجم موقعیت تومورها و بیماری های مثانه توان تخلیه مثانه در دختران بررسی شروع یا تاخیر بلوغ در خانم های میانسال بررسی شروع یا عدم شروع یائسگی (منوپوز) در اقایان برای بررسی پروستات شکل و حجم و بیماری های پروستات و غیره

هم چنین سونوگرافی واژینال در دختران و خانم های خیلی پیر انجام نمی شود ولی در سایر موارد ذکر شده در بالا واژینال هم قابل انجام است که دقت خیلی بالاتری جهت کشف بیماریها داشته و نیاز به پر کردن مثانه نداره در زمان سریع تری حاملگی اولیه و حاملگی خارج رحم و شروع سقط را مطرح می کند در حاملگی های هفته های بالا تر برای بررسی دقیق تر طول گردن رحم و باز شدن زودتر از هنگام ان حفت سر راهی و شدت آن یا فتق بند ناف جنین به داخل گردن رحم که اورژانس است بهترین کمک تشخیصی را می کند ولی باید با آرامش و بدون فشار و کاملا با کاور بهداشتی انجام شود.

اجزایی که از هوا تشکیل شده اند مثل روده ها در سونوگرافی خوب مشاهده نمی شوند.

دلایل سونوگرافی لگن

سونوگرافی لگن ممکن است برای اندازه گیری و ارزیابی اندام های لگن زن استفاده شود. ارزیابی سونوگرافی از لگن ممکن است شامل موارد زیر باشد:

  • اندازه، شکل و موقعیت رحم و تخمدان ها
  • ضخامت، اکوژنیسیته (تاریکی یا روشنایی تصویر مربوط به تراکم بافت) و وجود مایعات یا توده ها در آندومتر، میومتر (بافت عضلانی رحم)، لوله های رحمی یا در مثانه یا در نزدیکی آن.
  • طول و ضخامت دهانه رحم
  • تغییر در شکل مثانه
  • جریان خون از اندام های لگن
  • سونوگرافی لگن می تواند اطلاعات زیادی در مورد اندازه، محل و ساختار توده های لگن فراهم کند، اما نمی تواند تشخیص قطعی سرطان یا بیماری خاص را ارائه دهد. از سونوگرافی لگن ممکن است برای تشخیص و کمک به درمان بیماری های زیر استفاده شود:
  • ناهنجاری در ساختار آناتومیک رحم، از جمله شرایط آندومتر
  • تومورهای فیبروم (رشد خوش خیم)، توده ها، کیست ها و انواع دیگر تومورهای داخل لگن
  • وجود و موقعیت دستگاه جلوگیری از بارداری داخل رحمی (IUD)
  • بیماری التهابی لگن (PID) و انواع دیگر التهاب یا عفونت
  • خونریزی بعد از یائسگی
  • پایش اندازه فولیکول تخمدان برای ارزیابی ناباروری
  • آسپیراسیون مایع فولیکول و تخمک از تخمدان ها برای لقاح آزمایشگاهی
  • حاملگی خارج رحمی (حاملگی در خارج از رحم، معمولاً در لوله رحمی اتفاق می افتد)
  • نظارت بر رشد جنین در دوران بارداری
  • ارزیابی برخی از شرایط جنین
  • سونوگرافی هم چنین ممکن است برای کمک به سایر اقدامات مانند: بیوپسی آندومتر استفاده شود. سونوگرافی از طریق واژینال ممکن است با سونوهیستروگرافی مورد استفاده قرار گیرد، روشی که در آن رحم با مایعات پر می شود. تا آن را برای تصویربرداری بهتر گسترش دهد.
  • ممکن است دلایل دیگری نیز برای توصیه سونوگرافی لگن توسط پزشک وجود داشته باشد.

آمادگی های لازم برای سونوگرافی لگن

اگر بیمار قبل از انجام سونوگرافی عکس برداری با اشعه ایکس داشته باشید باید پزشک خود در میان بگذارید. زیرا باریم موجود در اشعه ایکس در روده ها باقی می ماند.

برای انجام سونوگرافی حتما در مورد چگونگی و احتمالات خطر با پزشک خود صحبت کنید و حتما اطلاعاتی در مورد روند انجام آن دریافت نمایید تا نگرانی های شما از انجام سونوگرافی برطرف شود.

  • حداقل یک ساعت قبل از قرار ملاقات حداقل ۲۴ اونس مایع شفاف بنوشید. تا قبل از معاینه مثانه خود را خالی نکنید.
  • به طور کلی، برای سونوگرافی لگن هیچ روزه داری یا آرام بخشی لازم نیست، مگر اینکه سونوگرافی بخشی از روش دیگری باشد که به بیهوشی نیاز دارد.
  • برای سونوگرافی از طریق واژن، باید مثانه خود را درست قبل از عمل خالی کنید.
  • دکتر شما روش کار را برای شما توضیح می دهد و به شما این امکان را می دهد که هر سوالی درباره این روش دارید بپرسید.
  • بر اساس شرایط پزشکی شما، پزشک ممکن است آماده سازی خاص دیگری را درخواست کند.

مراحل انجام سونوگرافی لگن

سونوگرافی لگن ممکن است در مطب پزشک، به صورت سرپایی یا به عنوان بخشی از اقامت شما در بیمارستان انجام شود. بسته به شرایط و روش های بیمارستان شما ممکن است روش ها متفاوت باشد.

به طور کلی، سونوگرافی لگن این روند را دنبال می کند:

از شما خواسته می شود هرگونه لباس، جواهرات یا اشیای دیگری را که ممکن است در اسکن اختلال ایجاد کند، بردارید.

اگر از شما بخواهید لباس را جدا کنید، لباس مجلسی به شما می دهند.

به پشت روی میز معاینه دراز خواهید کشید.

ماده ای ژل مانند روی شکم شما زده می شود.

مبدل به پوست فشار داده می شود و در اطراف منطقه مورد مطالعه حرکت می کند.

در صورت ارزیابی جریان خون، ممکن است هنگام استفاده از پروب داپلر صدای را بشنوید.

تصاویر سازه ها روی صفحه کامپیوتر نمایش داده می شوند. تصاویر برای ضبط در رسانه های مختلف ضبط می شود.

پس از اتمام مراحل، ژل برداشته می شود.

با اتمام عمل ممکن است مثانه خود را خالی کنید.

تصویر روش سونوگرافی از طریق واژینال
برای سونوگرافی از طریق واژن
از شما خواسته می شود هرگونه لباس، جواهرات یا وسایل دیگر را بردارید.

خطرات سونوگرافی لگن چیست؟

از استفاده از مبدل سونوگرافی به پوست در هنگام سونوگرافی از طریق شکم، هیچ اشعه ای استفاده نمی شود و به طور کلی هیچ گونه ناراحتی وجود ندارد. ممکن است با قرار دادن مبدل ترانس واژینال در واژن، احساس ناراحتی جزئی داشته باشید.

سونوگرافی از طریق واژینال نیاز به پوشاندن مبدل سونوگرافی در یک غلاف پلاستیکی یا لاتکس دارد که ممکن است در بیماران با آلرژی به لاتکس واکنش ایجاد کند.

در حین سونوگرافی از بین شکمی، ممکن است از داشتن مثانه پر یا خوابیدن روی میز معاینه احساس ناراحتی کنید.

اگر به سونوگرافی از طریق شکم به سرعت نیاز باشد ، ممکن است کاتتر ادراری برای پر کردن مثانه قرار داده شود.

بسته به شرایط پزشکی خاص شما ممکن است خطرات وجود داشته باشد. قبل از انجام این روش حتما با پزشک خود مشورت کنید.

برخی از عوامل یا شرایط ممکن است در نتایج آزمون تداخل ایجاد کنند. این موارد شامل موارد زیر است، اما محدود نمی شوند:

  • چاقی شدید
  • باریم درون روده ها از یک روش اخیر باریم
  • گاز روده
  • پر نکردن کافی مثانه (با سونوگرافی از طریق شکم). مثانه پر به حرکت رحم به سمت بالا کمک کرده و روده را برای تصویربرداری بهتر از بدن دور می کند.

نتیجه گیری

همانطور که بیان شد انجام سونوگرافی برای تشخیص بسیاری از بیماری ها حائز اهمیت است و شما می تونید با مراجعه به مرکز سونوگرافی خوب در تهران، سونوگرافی رضایت بخشی داشته باشید.

دکتر زهره محمدزاده

تحصیلات دکتری عمومی از سال ۱۳۶۴ لغایت ۱۳۷۱، دانشگاه علوم پزشکی مشهد اخذ درجه دکتری عمومی در سال ۱۳۷۱ طرح لایحه خدمت نیروی انسانی در منطقه محروم کلات نادری خراسان، آذر ۱۳۷۱ لغایت ۱۳۷۳ دوره رزیدنتی تخصصی رادیولوژی سونوگرافی، بیمارستان امام رضا(ع)، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مهر ۱۳۷۴ لغایت بهمن ۱۳۷۷ اخذ درجه دکتری تخصصی در رشته رادیولوژی سونوگرافی خدمت طرح ضریب K در شهرستان قوچان خراسان مرکزی گذراندن ۱۵ دوره بازآموزی کنگره رادیولوژی سونوگرافی انجمن رادیولوژی ایران از سال ۱۳۷۹ لغایت ۱۳۹۴ گذراندن دوره های متعدد کنگره های بیماری زنان و مامایی و Breast گذراندن دوره ویژه ماموگرافی در تهران و مشهد گذراندن کنگره رادیولوژی شیراز

مقالات مرتبط

سونوگرافی ریه در کودکان

سونوگرافی ریه در کودکان

شایعترین پروپی که برای تصویربرداری سونوگرافی از ریه استفاده می شود ، شامل پروپ منجنی یا پروپ دارای آرایه فازی با فرکانس ۳٫۵-۵ مگاهرتز است . پروپ های خطی صرفا برای بررسی...

تشخیص تنبلی تخمدان با سونوگرافی

تشخیص تنبلی تخمدان با سونوگرافی

شاید شما هم در روند زندگی خود به اختلالات غیر طبیعی مانند از دست دادن دوره های قاعدگی، رشد موهای زائد مانند مردان، عدم بارداری و... را تجربه کرده اید. متأسفانه باید...

بهترین زمان برای انجام سونوگرافی سینه

بهترین زمان برای انجام سونوگرافی سینه

زمان انجام سونوگرافی سینه سونوگرافی در حال حاضر، بهترین روش برای تشخیص کیست های پستان است که به صورت توده های توپر و سفت مشاهده خواهند شد. شاید اولین تصور خانم ها در...

پرسش و پاسخ تکمیلی

سوالات شما در اسرع وقت پاسخ داده شده و از طریق ایمیل اطلاع رسانی خواهد شد

۰ دیدگاه
یک دیدگاه بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *